yuzumuze-dokunmamizi-nasil-engelleriz

Yüzümüze Dokunmamızı Nasıl Engelleriz?

Dünya Sağlık Örgütü yüzümüze dokunmaktan kaçınmamızı söylüyor. Oysa insanlar sık sık yüzlerini ellerler. Gözlerini silerler, burunlarını kaşırlar, tırnaklarını kemirirler, bıyıkları ile oynarlar. Kaygılı veya stresli olduğumuzda yüzümüze daha çok dokunma eğilimindeyiz ancak herhangi özel bir şey olmasa da yüzümüzü elleyebiliriz. Bu konudan yapılan bir araştırma, öğrencilerin, ofis çalışanlarının, sağlık çalışanlarının, toplu taşıma kullananların saatte ortalama 9 ile 23 kere yüzlerine dokunduklarını gösteriyor.

Neden yüzümüze dokunmayı bırakmak bu kadar zor? Yüze dokunmak kaşıntı veya kaslarda gerginlik olduğu zaman anlık olarak sakinleşmemizi sağlıyor. Bu rahatsızlıklar genellikle bir dakika içinde geçer. Yüze dokunarak ani bir rahatlama oluyor, bu bir alışkanlık ve bırakmak pek de kolay değil.

Alışkanlıkları Değiştirmeye Başlayın

Alışkanlıkları tersine çevirme tekniği otomatik davranışları sonlandırmak için davranışları düzenleme yöntemidir. Örneğin; tikler, kekemelik, tırnak kemirmek gibi. İnsanlara, alışkanlıklarını tetikleyen rahatsızlık hissine dikkat etmeyi öğretiyor. Rahatsızlık ortadan kaybolana dek başka bir davranışa başvurmaya ve fiziksel hissi azaltmak için bulundukları ortamı değiştirmeyi öğretiyor.

Birçok davranışımızı değiştirebiliyoruz. Son zamanlarda elimizle ağzımızı kapayarak öksürmektense dirseğimize öksürmeyi veya el sıkmaktansa baş hareketiyle selamlamayı öğreniyoruz.

Öksürmenin ve ek sıkışmanın aksine yüze dokunduğumuzun farkına bile varmıyoruz. O halde yüze dokunmayı azaltmanın ilk aşaması bilinç kazanmak olacaktır.

Her yüzümüze dokunduğumuzda nasıl yaptığımızı gözlemlemeliyiz. Yüze dokunma isteğimizi ve dokunma hareketimizi mercek altına almalıyız. Yüzümüze dokunurken ne yaptığımız, nerede olduğumuz ve ne hissettiğimizin eğer farkına varamıyorsak yakınlarımızdan birine bizim için yüzümüze dokunduğumuz zamana dikkat etmesini isteyebiliriz. 

Kendi kendini gözlemlemek gözle görülür bir şey oluşturduğumuz zaman daha etkili olur. Her yüzümüze dokunduğumuz zaman yazacağımız bir günlük oluşturabiliriz. Günlüğünüzde şöyle notlar olabilir:

  • Masamda otururken burnumu kaşıdım
  • Moralsiz hissettiğim bir anda gözlerimi ovuşturdum.
  • Kitap okurken acıyan boynumu elledim, çenemi ellerimin arasına koydum.
  • Televizyonun karşısında tırnağımı kemirdim.

Kendi kendini gözlemlemek eğer bunu herkese duyurursak daha etkili oluyor. WhatsApp grubunda arkadaşlarınızla paylaşarak onların da önlem almalarını sağlayabilirsiniz.

Yerine Yeni Hareketler Koyun

Değiştirmek istediğimiz davranış hakkında bilincimiz arttığı zaman yüze dokunurken yaptığımız uyumsuz hareketi, gerekli kas hareketleri ile değiştiriyoruz. Yüze dokunmak istediğimiz zaman yumruğumuzu sıkabiliriz, avuç içlerinizle bacaklarınızı tutabilirsiniz, belimizi gerebiliriz. Yüze dokunmak yerine yapacağımız hareket göze batan bir şey olmamalı. Yaptığımız hareketi en azından bir dakika kadar korumalıyız. Ne kadar süre istersek o kadar yapabiliriz.

Bazı kaynaklar elleri meşgul tutmak gerektiğini söylüyor. Parmakları meşgul tutmak için bir kalem ile veya stres topu ile oynayabilirsiniz. Yapılan hareket başın bir parçası ile ilgili olmak zorunda değil. Uzun soluklu alışkanlıklar için nesneler ile oynamak alternatif hareketler kadar etkili değil. Bunun sebebi belki de insanların bir şeylerle oynama isteğinin canları sıkıldığında olmasındandır. Ancak yüz ve saç ile kaygılı oldukları zaman oynarlar.

Tetikleyicileri Yönetmeyi Öğrenin

Yüze dokunma isteğini ve alternatif hareketlere başvurma ihtiyacını, çevre değişikliği yaparak azaltmak mümkün. Yüzünüze dokunduğunuz durumları ve duyguları belirlemek için günlük tutun.

Örneğin:

  • Buruna düşen gözlük için gözlük ipi alabiliriz veya toka ile yapabiliriz.
  • Tırnak kemirmeyi bırakmak için tırnaklarımızı kısa kesebiliriz, törpüleyebiliriz, eldiven takabiliriz veya parmak uçlarına yara bandı takabiliriz.
  • Eğer alerji gözlerimizin, cildimizin kaşınmasına, burnumuzun akmasına sebep oluyorsa alerjenlerden uzak durmalı veya antihistaminik almalıyız.
  • Eğer yediklerimiz dişlerimizin arasına sık sık giriyorsa her yemekten sonra diş fırçalayabiliriz.
  • Eğer saçlarımız ağızımıza, gözümüze giriyorsa onları iyice toplamalıyız.

Bazen Durmak Mümkün Değildir

Birçok insan istenilmeyen alışkanlıkları tamamen bırakamaz ancak sıklığını azaltabilir. Risk düşürme prensibine göre ne kadar az yüze dokunursak virüsün vücudumuza girme ihtimalini o kadar azaltırız.

Yüzümüze dokunmamız gerekebiliyor. Diş ipi kullanmak, gözümüze lens takmak, ağızımızı silmek, makyaj yapmak, sakalımızı kesmek için. Bunlardan önce ellerimizi iyice yıkamalıyız. Elleri yıkamadan gözlük temizlememeliyiz, kağıt peçeteyi kullandıktan hemen sonra atmalıyız. Elimiz ile yemek yemekten vazgeçmeliyiz, yıkanmamış eller ile ağızımıza yemek götürmemeliyiz. El yıkamalıyız veya çatal bıçak kullanmalıyız ya da yemeği tutmak için bir şeyler kullanmalıyız.

Hastalığın yayılımını azaltmak için sosyal mesafeye çok dikkat etmeliyiz. Sabun ile elleri sık sık özenli bir şekilde yıkamalıyız ya da el dezenfektanı kullanmalıyız. Sık kullandığımız yüzeyleri dezenfekte etmeliyiz. Enfekte olduğunu düşündüğümüz bir yüzeyi ellediğimiz zaman yüzümüzü ellemekten kaçınmalı ve hemen elimizi yıkamalıyız.

Çeviren: Ekin Nazlı

 

 

Önceki Yazılar

Daha Dirençli Kalabilmek İçin Günlük Tutun

Sonraki Yazılar

Hayatınızdaki Rolleri Yeniden Belirleyin