yaralayan-sozlerden-nasil-korunmali (1)

YARALAYAN SÖZLERDEN NASIL KORUNMALI?

 

 

Yaramıza tuz basan sözler sarf ediyorlar. Kimler? Arkadaşlarımız, çocuklarımız, patronlarımız… Kendimizi daha iyi koruyabilmek için psikolog Yves-Alexandre Thalmann’la favori cümleleri seçtik ve inceledik.

“Sadece kendini düşünüyorsun. Benim hiç önemim yok mu?”

Çözümleme: Yazar Eugène Labiche (1815-1888), şakayla karışık,“Egoist insan, beni yeterince düşünmeyen insandır” diyordu. Bu eleştiri de üstü kapalı olarak, “Benim arzularımla, gereksinimlerimle ve beklentilerimle ilgilen” anlamına geliyor. Cümlenin size dokunmasının nedeniyse vicdanımıza seslenmesi ve duygu sömürüsüyle kötü, nankör, sevgisiz bir insan olma korkumuzu tetiklemesi.

Panzehir: Sahaya çıkıp dövüşmekten kaçının, çünkü o zaman oyunun kurallarını onun istediği şekilde kabul etmiş olursunuz. Ona ne kadar bağlı olduğunuzu ve kendinizle ne kadar az ilgilendiğinizi kanıtlamaya kalkışmayın. Böyle yaparsanız, kelepçenizin anahtarını karşınızdaki insana teslim edersiniz. Herkesin saygı kuralları çerçevesinde birer yetişkin olarak muamele görmesi için taleplerin açıkça dile getirilmesi gerekir: “Seni daha çok düşündüğümü nasıl daha fazla gösterebilirim?” Açık ve net yanıtlar almayı hedefleyin. Aşk ilişkilerinde karşılıklı anlaşma ve doğru iletişim bu yolla kurulur.

DOKTOR

“Bu yaşam tarzıyla halinize şaşmamak gerek. Daha fazla irade sahibi olmalısınız!”

Çözümleme: Yaşam tarzı konusunda yaşanan baskılar, kendimizi ruhsal ve fiziksel sağlığımız konusunda hastalıklı derecede suçlu hissetmemize neden oluyor. Kendimize özen gösterme yükümlülüğü, bizi iyileştirme becerisine sahip bir bilim insanı tarafından altı çizilerek yinelendiğinde, suçluluk duygusu ve hatta bir çeşit utanç hissine neden olabilir. Doktora karşı geri adım atarız ve bu onun daha da baskın olmasına yol açar.

Panzehir: Geri adım atmayın. Yetişkin muamelesi bekleyen yetişkin tavrınızı koruyun. “Benimle konuşma biçiminizden hoşnut değilim. Sizden tavsiye almak ve sorunlarıma çare bulmak için buradayım, yargılanmak için değil.” Bu gibi sözler, doktorun üzerinizde tahakküm kurma konusunda geri adım atmasını sağlar. Eğer davranış biçiminde ısrarcı olursa, başka bir doktora gitmekten çekinmeyin.

ARKADAŞ

“Biliyorum, abarttım ama yardımına ihtiyacım var.”

Çözümleme: “İhtiyaç” sözcüğü akan suları durdurur. Doğrusu insanlar bu sözcükleri amacına ulaşma şansını artırmak için kullanır. Suçluluk duygusu, karşılıklılık oyunuyla tetiklenir. Ona şimdi yardım etmezsem, yardıma ihtiyacım olduğunda bana kimse yardım etmez mi? Kötü bir arkadaş olma düşüncesine, kimsenin yardıma koşmayacağı korkusu eklenir.

Panzehir: Öncelikle “Biliyorum, abarttım” kısmına odaklanın ve hiçbir ilişkinin sömürü ya da abartı odaklı olamayacağını hatırlayın. Ardından ne istendiğini düşünün. Kişiyi etkileme ve manipülasyon (bilinçdışı da olsa) daima acil durumlarda hız çerçevesinde gerçekleşir. Biraz hız kesmek bilinçli bir “evet” ya da “hayır” yanıtı vermeye olanak tanır.

ÇOCUK

“Kötü notlar alıyorum, çünkü ödevlerim için yardım istediğimde asla yanımda değilsin.”

Çözümleme: “Yalnızca kötü bir ebeveyn olmakla kalmıyorsun, başarı şansımı da ortadan kaldırıyorsun.” Doğduğundan bu yana aynı şeyi deneyimleyen manipülasyon şampiyonu çocuk, hedefini asla şaşırmaz. Çocuğunun yanında yeterince bulunmamakla suçlandığında, bunu umursamamak bir ebeveyn için (özellikle de bir anne için) kolay değildir. Yani çok etkili, klasik bir cümle söz konusu.

Panzehir: Günün 24 saati çocuğunuza yapışık yaşasanız bile onun hastalanmasını, kaygılarını ya da kötü notlarını engelleyemeyeceğinizi kabul ederek başlayın. Ardından ona iki soru sorun: “Seninle ne şekilde daha fazla zaman geçirmemi istersin?” ve “Eve döndüğümde ödevlerine birlikte bakmamızı ister misin?” Bu noktada önemli olan, gereksinimlerinin dikkate alındığını ve okulda ya da eğitim hayatında yaşayacağı sorunlar karşısında tek başına olmadığını bilmesidir.

ERGEN

“Bana asla güvenmiyorsun!”

Çözümleme: “Asla” ve “daima” gibi sözcükler kullanarakgenelleme yapmak, ilişkinin bütününü sorgulamak anlamına gelir. Suçlanan ebeveynin üzülmesi ve adaletsizliğe uğradığını düşünmesi de bundandır. Bu suçlama, kıyaslamalarla daha da keskinleşebilir: “Oysa Özlem’in ailesi öyle davranmıyor…”

Panzehir: Öncelikle ergenin kendine güven sorunu olduğunu ve bu sorunu kendine güvenildiğini, güvenilmeye layık olduğunu hissedebilmek için size yansıttığını anlamalısınız. Sözlerini çürüten birkaç örnek verin ve hangi konularda daha fazla güven beklentisi içinde olduğunu sorun. Bu noktada her uzlaşma mutlaka bazı koşullara bağlı olmalıdır ve reddettiğiniz her güven talebini de açıklamanız gerekir.

EBEVEYN

“Beni görmeye gelmeye vaktin yok, biliyorum. Yapacak daha iyi şeylerin vardır.”

Çözümleme: Nankör çocuk konumuna düşmüşsünüzdür. Söz konusu ebeveyn, hayatı sizin için daha konforlu hale getirebilmek için çaba sarf etmiş, bazı şeylerden (isteyerek) feragat etmiş bir bireyse, bu suçlamayla yüzleşmek daha da zordur. Bu suçlama empati benzeri bir girişimle başlar ve suçlamayla devam eder. Amaç ilişkiyi iyileştirmek değil, karşıdakini yaralamaktır.

Panzehir: Haklı çıkmaya çalışmayın ve içten içe kötücül düşüncelere kapıldığını yüzüne vurarak saldırıya geçmeyin. Bir talebi açıkça dile getirmediği sürece yersiz sözler vermeyin. “Birlikte neler yapmak istersin?” diye sorun. Bu sayede daha somut taleplerde ve önerilerde bulunabilir. Ardından bunları değerlendirip bazılarını kabul edebilirsiniz.

PATRON

“Bence kendinizi yeterince sorgulamıyorsunuz.”

Çözümleme: Söylenmeyen bir hedef peşinde belirsiz bir değişim talebiyle karşı karşıyasınız. Açıklamada kaygı verici iki muğlak nokta bulunuyor: Yeterince iyi olmama kaynaklı yetersizlik hissine, bizi işimizden edebilecek bir kişinin tehdidi ekleniyor. Manipülasyonu yapan kişi aklındaki planı açık etmiyor, çünkü çoğu zaman aslında ne istediğini kendisi de bilmiyor. Sadece bir güç gösterisi yapmak istemiş olabileceği gibi, konuştuğu kişinin onun yerine çeşitli çözümler bulmasını istiyor da olabilir.

Panzehir: Onu memnun edemediğinizi anladığınızı, gelişmeye ve değişmeye hazır olduğunuzu ancak bunlar için somut açıklamalara gereksinim duyduğunuzu dile getirerek eleştirisine açıklık getirmesini isteyin. “Hangi noktalarda çalışma biçimimi değiştirmemi istersiniz?” diye sorun. Kötü tepki verirse ya da beklentilerini dile getirmekte başarısız olursa, işinizi daha iyi yapmak için önerilerini dinlemeye hazır olduğunuzu söyleyin. Önemli olan açık fikirli olduğunuzu göstermenizdir. Ayrıca kendinize dönüp performansınızı gözden geçirebilirsiniz.

 

 

Önceki Yazılar

BEŞ UYGULAMA İLE FENG SHUI

Sonraki Yazılar

GÜNÜN KİTAP ÖNERİSİ: ÇİLEKLERİN İSYANI