sizotipal-kisilik-bozuklugu-nedir-belirtileri-ve-tedavi-yontemleri-nelerdir

ŞİZOTİPAL KİŞİLİK BOZUKLUĞU NEDİR? BELİRTİLERİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?

 

 

Şizotipal kişilik bozukluğu nedir, belirtileri nelerdir, tedavisi nasıl olur? Şizotipal kişilik bozukluğu hakkında merak ettiğiniz her şey Psychologies’te!

Şizotipal Kişilik Bozukluğu Nedir?

Şizotipal kişilik bozukluğu eksantrik ve garip davranışlar sergilemeye neden olan bir rahatsızlıktır. Şizotipal kişilik bozukluğuna sahip kişiler, düşünce ve davranışlarında olağan dışı özellikler taşır ve ilişki kurmakta güçlük çeker. Bu kişilerin tuhaf ya da kendine has inançları vardır. Alıngan, şüpheci ve paranoyak bir kişiliğe sahiptirler.

Yakın ilişki kurmakta güçlük çeken bu bireyler, gerçekliği çarpıtma eğilimindedirler. Bu nedenle, şizotipal kişilik bozukluğu şizofreni belirtileri gösterebilir; ancak belirtiler şizofreni tanısını koymak için yeterli değildir. Daha önce şizofreni tanısı konmuş bir kişide şizotipal belirtiler görülürse bunlar şizofreninin kalıntıları olarak yorumlanabilir.

Mike Binder’in yönetmenliğini yaptığı Hayatı Yakala (Reing Over Me, 2007) filminde, Adam Sandler’ın canlandırdığı Charlie Fineman karakteri, şizotipal kişilik bozukluğuna sahip bir kişinin etkileyici portresini bizlere aktarır. Charlie 9/11 trajedisinde üç kızını ve karısını kaybeder. Bu olaydan sonra Charlie, eksantrik ve tuhaf davranışlar sergilemeye başlar. Oldukça tuhaf bir dış görünüme sahiptir, çocuk gibi görünür. Sosyal yaşamında ve kişiler arası ilişkilerde bir budala gibi görünür. Hayatı Yakala filminde şizotipal kişilik tanısına uygun bir adamı gözlemleyebilirsiniz.

Araştırmacılar şizotipal kişilik bozukluğuna neyin sebep olduğunu tam olarak belirleyemeseler de, bu durumun genetik ve çevresel faktörlerden oluşabileceğini düşünüyorlar. Ayrıca çeşitli araştırmalar şizotipal kişilik bozukluğunun, çocuklukta yaşanan bedensel ve ruhsal istismardan kaynaklanabildiğini de söylüyor. Bu bozukluk kadınlara oranla erkeklerde daha sık görülüyor. Depresyon ve kaygı belirtileri oldukça yaygındır. Bipolar bozukluk, travma sonrası oluşan stres, sınırda kişilik bozukluğu ve narsistik kişilik bozukluğu olan kişilerde şizotipal kişilik bozukluğu olma riski daha yüksektir.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu Belirtileri

Şizotipal kişilik bozukluğuna sahip kişiler sosyalleşmekten kaçınırlar ve şizoid kişilik bozukluğunda olduğu gibi başkalarıyla etkileşim halinde olmaktan hoşlanmazlar. Bununla birlikte, garip, batıl inançlara sahiptirler.

  • Garip davranış ve düşüncelere sahiptirler
  • Aile dışında yakın arkadaşa sahip değillerdir, çoğunlukla yalnızdırlar
  • Uygunsuz duygusal tepkiler verebilirler
  • Olayları yanlış bir biçimde yorumlama eğilimindedirler
  • Telepati ve batıl inançlara sahiptirler
  • Şüpheci ve paranoyaktırlar
  • Sosyalleşmekte ciddi sorun yaşarlar

Şizotipal kişilik bozukluğuna sahip bireyler yalnız yaşam sürdürme eğilimindedirler. Yoğun bir sosyal kaygıları vardır ve ilişki kurmakta güçlük çekerler.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu ve Şizofreni Arasındaki Farklar

Şizotipal kişilik bozukluğu, kişilerin gerçeklikle temaslarını kaybettiği ciddi bir akıl hastalığı olan şizofreni ile kolayca karıştırılabiliyor. Şizotipal kişiler sanrı veya halüsinasyonları kısa bir atak olarak yaşarken, şizofrenide daha sık ve daha yoğun yaşanır. Bir diğer önemli ayrım ise, şizotipal kişilik bozukluğuna sahip kişiler genellikle sanrı ve gerçeklik arasındaki farkın bilincinde olabiliyor. Şizofreni hastaları genellikle sanrılardan uzaklaşamazlar. Farklılıklara rağmen şizotipal kişilik bozukluğuna sahip bireyler şizofrenide kullanılan tedavilerden yararlanabiliyor.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu Teşhis

Şizotipal kişilik bozukluğu, kişinin semptomları ve öyküsü temel alınarak, bir akıl sağlığı uzamanı tarafından teşhis edilebilir. Kişinin bu hastalığa sahip olup olmadığını belirlemek için herhangi bir laboratuvar testine ihtiyaç yoktur.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu Tedavisi

Şizotipal kişilik bozukluğunun tedavisi genellikle psikoterapi ve ilaç kombinasyonu ile gerçekleşir. Bu bozukluğa sahip bireylerin kendi kişiliklerine uygun iş ve sosyal aktiviteler gerçekleştirmesi iyileşme süreçlerinin hızlanmasını destekleyebilir.

Psikoterapi

Uzaman kişi, şizotipal kişilik bozukluğuna sahip kişilerle güvene dayalı bir ilişki kurarak, başka insanlara güvenmeyi ve sosyal becerileri geliştirmeyi sağlayabilir. Kişinin olumsuz düşüncelerinin azaltılmasında ve problemli davranışlarının değiştirilmesinde yardımcı olabilir; uyum sağlama becerilerini geliştirebilir.

İlaçlar

Şizotipal kişilik bozukluğu için onaylı herhangi bir ilaç bulunmamaktadır. Ancak depresyon ve endişe gibi semptomların hafifletilmesi veya azaltılması için antidepresan önerileri yapılabiliyor.

Kaynak: Ruh Sağlığı Ve Bozuklukları – Prof. Dr. M. Orhan Öztürk (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi), Prof. Dr. N. Aylin Uluşahin (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi)

Sinema Ve Akıl Sağlığı – Danny Wedding, Ryan M. Niemiec

 

 

Önceki Yazılar

YETERSİZ MİSİNİZ, MÜKEMMELİYETÇİ Mİ?

Sonraki Yazılar

PREMATÜRE BEBEKLERE DESTEK