narsistik-kisilik-bozuklugu (1)

NARSİSİSTİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU NEDİR? BELİRTİLERİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?

 

 

Narsisistik kişilik bozukluğu nedir, belirtileri nelerdir, tedavisi nasıl olur? Narsisistik kişilik bozukluğu hakkında merak ettiğiniz her şey Psychologies’te!

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Nedir?

Kendilerini aşırı derecede beğenen, herkesten üstün gören; sürekli ilgi, beğeni ve onay bekleyen kişilerdir. Narsist kişilik bozukluğu olan kişiler kendilerine hayranlık duymak için derin bir ihtiyaca sahiptir, çoğunlukla benmerkezcidirler.

Narsistik kişilik bozukluğuna sahip kişiler kibirli ve kendini beğenmiş görünürler; en güzel, en yakışıklı ve an başarılı kişilerin kendileri olduğunu düşünürler. Sürekli olarak kendileriyle meşgul olmaları, başkalarını görmezden gelmelerine ve küçümsemelerine neden olur. Narsistik kişilik bozukluğu olan kişiler yoğun bir sevgi ve ilgi beklentisi içindedir, bu nedenle çok çabuk hayal kırıklığına uğrar ve incinirler. Bu kişilerin benlik saygısı dışarıdan gelen ilgi ve onayla sağlanır. Eleştiriye kapalıdırlar, sürekli övgü beklerler.

Narsisistik kişilik bozukluğu ismini Yunan mitolojisindeki kendi yansımasına âşık olan Narcissus’dan almıştır. Narsist kişileri anlatan birçok filmde de aynalar kullanılır; bu aynalar kişinin kendine olan hayranlığını sembolize eder.

Narsist kişilik bozukluğu olan kişiler kendilerinden emin ve sağlam görünmelerine rağmen, düşük bir öz saygıları vardır. Bilinçsiz bir şekilde kendilerini değersiz hissederler ve kendilerinden şüphe duyarlar.

Düzenbaz Roger filminde narsist kişilik bozukluğuna sahip bir kişinin özelliklerini tüm açıklığıyla görebilirsiniz. Roger Swanson (Campbell Scott) klasik bir narsist kişiliktir; 16 yaşındaki genç bir çocuğa erkekelerin nasıl düşündüğünü, dünyayı nasıl gördüğünü anlatan bir kadın avcısıdır. Roger, bu genç çocuğa baktığı her yerde cinsellik görmesini ve düşünmesini öğretir. Bu filmde Roger’ın şişirilmiş benlik ve kendini beğenmişliğinin altında, patronu tarafından reddedilmenin öfkesi yatıyor. Narsist kişilerin beklenti ve istekleri karşılanmadığında özsaygıları düşer. Bu nedenle bunalıma girebilirler.

Nasisistik Kişilik Bozukluğu Nedenleri

Narsist kişilik bozukluğunun nedenleri henüz tam olarak bilinmiyor. Özbenlik psikologlarına göre narsist kişilik bozukluğunun temelinde, kişilerin çocukluk döneminde gerçek dünyanın düş kırıklıklarıyla yeterince karşılaşmamaları yatıyor. Anne babanın çocuğun özelliklerini aşırı yüceltmeleri de narsistik kişilik bozukluğunun oluşumuna sebep olabiliyor.

Genetik ve çevre faktörlerinin yanı sıra erken yaşam deneyimleri de narsistik kişilik bozukluğu nedenlerinden sayılabilir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Belirtileri

Muhteşemlik, narsisizmin en belirleyici özelliklerindendir. Bu kişiler kibir, büyüklük ve gerçekçi olmayan bir üstünlük duygusuna sahiptir. Narsist kişilikler, benzersiz veya özel olduklarına inanırlar. Sıradan veya ortalama şeyler için fazla iyi olduklarını düşünürler. Yalnızca yüksek statülü insanlarla ilişkilendirilmek isterler. Narsist kişilik bozukluğuna sahip kişiler herkesten daha iyi olduklarına inanırlar ve hiçbir iş yapmadıklarında bile, bu şekilde tanınmayı beklerler. Çoğunlukla başarıları ve yetenekleri hakkında abartılı veya yalan söylemlerde bulunurlar.

  • Kibirlidirler.
  • Sınırsız başarı, güzellik, güç ve ideal aşk fantezileri vardır.
  • Özel ve benzersiz olduklarına, sadece eşit düzeydeki insanlarla ilişki kurabileceklerine inanırlar.
  • İnsanların kendilerine hayranlık duymalarını isterler. Bu, onlar için yoğun bir ihtiyaçtır.
  • Başka insanları kendi amaçlarına ulaşmak için kullanabilirler.
  • Empati eksikliği vardır. Başkalarının duygularını veya isteklerini önemsemezler.
  • Başkalarını kıskanır veya kendilerinin kıskanıldıklarına inanırlar.

Nasisistik Kişilik Bozukluğu Teşhis

Çeşitli platformlarda uygulanan narsistik kişilik bozukluğu testi ile bu teşhisi koyamazsınız. Bunun için en sağlıklı yöntem uzaman bir psikiyatrla görüşmek olacaktır. Narsist kişiler öz benliklerini zedelediğini düşünürlerse eğer, tedavi olmayı kabul etmeyebilir veya yarıda kesebilirler.

Nasisistik Kişilik Bozukluğu Tedavi

Narsist kişilik bozukluğu için net bir tedavi yöntemi olmasa da, terapiler iyileşmek için yardımcı olabilir. Bu terapilerin amacı, kişinin zayıf özgüvenini geliştirmek ve gerçekçi beklentiler oluşturmaktır.

Narsist kişilik bozukluğu için herhangi bir ilaç yoktur. Ancak, depresyon ve kaygıyı azaltmak adına psikoterapistler bazı ilaçlar önerebiliyor.

Narsist Biriyle İlişkide Olmak

Psikolog Nilgün Seyhun; narsist kişilik bozukluğuna dair sorularımızı cevapladı…

Aşkı kabaca partnerinin varlığını önemsemek diye tanımlarsak, aslında narsist kişiliğin âşık olması pek de mümkün değil! Narsistik kişiliğe göre aşk takdir görmek, sürekli onaylanmak ve yüceltilmektir. Narsistik kişilik, başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını anlamak, empati yapmak konusunda başarısızdır. Bu yüzden partneri ihtiyacını karşılamadığında ilişki dengeleri alt üst olur. Narsist kişilerin partnerleri onları ne kadar sevse, takdir etse de tatmin olmaz. Kişilik yapıları dipsiz bir kuyu gibidir. Narkisus’un suda kendi yansımasını seyredip hayran olmasına benzer… Su durgun kaldığı sürece sorun yoktur ancak düşen minik bir yaprak bile dalgalanmasına neden olur. Su dalgalandığında Narkisus’un güzel görüntüsü bozulur ve sadece kendi varlığına dayandırdığı karakteri çöküverir. Narsistik kişiyle yaşanacak aşkın tek koşulu, her daim durgun bir su olmaktır. Elbette bu da insan olmanın ilkelerine aykırı.

Narsist âşıkları ilk başta tanımak ve öyle olduklarını fark etmek neden zordur?

Sağlıklı bir kişi kendisine ve diğerlerine yöneliktir fakat narsistik kişilik sadece dışarıdan nasıl göründüğüne, onay almaya odaklanır. Sürekli diğerlerinin onayını kriter aldığından, buna uygun davranış geliştirme konusunda da başarılıdır. Kısacası onay ve kabul görülecek biçimde davranmayı çok iyi bilir. Daha açık bir ifadeyle ‘mış gibi yapar’, çok mutluymuş gibi, çok seviyormuş gibi, çok empatikmiş gibi, çok fazla konuda bilgiliymiş gibi… Derin bakmayan bir göz için parlak bir kişilik görüntüsü verebilir.

Bu tür kişiler hep narsist midir yoksa partnerleriyle ilgili olarak bu davranış bir anda mı ortaya çıkar?

Narsistik kişilik yapısı çocuğun benlik algısının ve anneyle ilişkisinin şekillendiği dönemde temeli atılan bir durum. Genellikle çocuğun yok sayılması fakat yok saymanın aşırı bir ilgiyle kompanse edildiğinde gelişen bir problem. Öte yandan duygularını saklayan ebeveyn tutumları da etken. Çocuk ailesinin onu görmesi, var sayması pahasına kendinden, duygularından vazgeçer. ‘Mış gibi’ olmaya başladığı zaman da bu zamandır. Dolayısıyla kendisini çok değersiz ve aşağı hisseder ve bu duyguları ailesinin kendisine yaptığı gibi kompanse ederek, herkesten yüksek ve ayrıcalıklı hissetmeye başlar. Artık tek derdi görülmek, sevilmek, var sayılmaktır. Tüm yaşamını bunun üzerine kurgular. Tabii bu arada, kendisi de duygularından uzaklaşmayı öğrenmiş, varlığını ve değerini sürekli biçimde diğer insanlar üzerinden sınar olmuştur. Hatta bazı durumlarda diğerlerinin zayıflıklarından beslenir hale gelmiştir. Başkalarının zayıflığı kendisini güçlü ve büyük hissetmesinin bir yoludur. Partner ilişkisindeyse narsistik kişinin temel var oluş problemini tetikleyen pilot bölgeye dönüşür. Ebeveyninden almayı umduğu, var oluşunu partnerinin ilgisine borçlu olduğu bir alandır. Sevdiği kadının kendisi için bir şeyler yapması narsistik kişinin travmatik hikâyesini geri getiren bir durumdur. Herkes narsist âşık kurbanı olabilir mi? Hayır! Bu seçimin kesinlikle bir anlamı var. Narsistik kişiyle birlikte olanların genellikle empati yeteneği yüksek olur hatta diğerlerinin iyiliğini kendi üzerinde tutarlar. Aslında bu bir tür çekim yasasıdır…

Narsist kişilik yapısının tedavisi mümkün müdür?

Narsistik kişilik bozukluğunun tedavisi oldukça zor. Narsistik yapı kendisini değerlendirmekten ve duygularını tanımaktan uzaktır. Ayrıca narsistler yüzeyseldir ve hazza yöneliktir. Oysa teröpatik süreç kendini anatomi masasına yatırmaya benzer. Ağır travmalarla yüzleşmek, kendinizden sakladığınız duyguları fark etmek gibi cesaret isteyen bir yolculuktur kısacası. Narsistik kişiliğin en temel özelliklerinden biri ise eleştiri kabul etmemesidir. Hatanın hep diğerlerinde olduğunu düşündüğünden sorumluluk almaktan kaçınır. İncinmiş benliği aile, çocuk gibi tüm değerli şeylerden vazgeçmesine neden olabilir. Narsist kişiler terapiste gitmeyi reddeder. Gitmeyi başardıklarında da özellikle homeopati oldukça yardımcı olacak bir yöntemdir. Bu kişilerle kötü deneyimi olanlar, yaşananların üstesinden nasıl gelebilir? Kişi kendisine; ‘Neden böyle biriyle beraber oldum?’ sorusunu sorarak işe başlayabilir. Sorunun cevabını eğer bir profesyonelle aramaya karar verirlerse, narsistik bir kişiliğin verdiği hasar bundan sonraki hayatları için kazanacakları güce dönüşebilir. Bu deneyimin onlar için de içsel nedenleri vardır ve bu nedenler fark edildiğinde, benzer durumlara karşı kendilerini daha iyi koruyabilirler.

Kaynak: Ruh Sağlığı Ve Bozuklukları – Prof. Dr. M. Orhan Öztürk (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi), Prof. Dr. N. Aylin Uluşahin (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi)

Sinema Ve Akıl Sağlığı – Danny Wedding, Ryan M. Niemiec