kendimizi-neden-degersizlestiririz

Kendimizi Neden Değersizleştiririz?

Çoğunlukla farkında bile olmuyorum” diyor 43 yaşındaki galeri yöneticisi Gaye. “Kendime beceriksiz, yeteneksiz ve yetersiz olduğumu söyleyip duruyorum. Bir başarı elde ettiğimde bile bunu kabul etmekte zorluk çekiyorum.” Psikologlar özsaygı eksikliğinin kökeni konusunda hemfikir. “Değerlilik hissi özellikle çocukluk döneminde fiziksel, zihinsel ve ilişkisel yaşam deneyimleri üzerinden inşa edilir” diye özetliyor klinik psikoloji profesörü ve bilişsel davranışçı terapi uzmanı Stéphane Rusinek. Çocuklarını ve kendilerini aşağılayıp her daim suçlayan ebeveynler, güven hissi eksikliği olan ve sağlam bir kimlik inşa edemeyen çocukların yetişmesine sebep oluyor. Yaşanan başarısızlıklar ve aksilikler ise varoluşlarına damga vuruyor ve fay giderek genişliyor. Tamam, ama neden narsisizmden çok uzakta olan bu kişiler kendilerini böylesi ağır şekilde yerin dibine sokuyor? Bu aşağılama neye yarıyor?

“Kendimi rahatlatıyorum”

“Kendini değersizleştirme aslında güvenli bir limandır” diyor psikolog ve psikanalist Slyvie Protassieff ve ekliyor: “Bu kişiler onlara acınılmasını, yardım eli uzatılmasını, sevilmeyi ve karşı tarafta kendi ebeveynlerinden görmedikleri şefkat duygusunu uyandırmayı istiyorlar.” Yani bu bir güvende hissetme arayışıdır. Eksikliklerimizi parmakla göstererek başkalarından bize tam tersini söylemelerini, hatta onları yok etmelerini bekleyebiliyoruz. Psikanalist Hélène Vecchiali şöyle diyor: “Ancak bunun verdiği rahatlama hissi geçicidir. Kişi kendini aşağılamasını engelleyecek ve kendine olan bakışını değiştirecek gücü sadece kendisinde bulabilir.”

“İlgi görmeyi seviyorum”

“Kendini veya becerilerini aşağılamanın altında çoğunlukla bilinçdışında ilgi görme isteği yatar. Bu varsayımsal zayıflık hali sorumluluklardan arınmak, bazı durumlardan ve görevlerden sıyrılabilmek için iyi bir bahanedir” diyor Stéphane Rusinek. Slyvie Protassieff ise bu tip bireylerin kendini acı çeken kurban konumuna getirdiklerinden bahsediyor. “Böylece oldukça rahat bir limana çekilmiş olurlar, çünkü bunu daha önceden tecrübe etmiş ve öğrenmişlerdir. Bu konumlanma onlarda bir alışkanlık ve savunma mekanizması haline gelmiştir.”

“Var olmaya çalışıyorum”

“Kendinden şikâyet etmek aslında kendinle iftihar etmenin bir türüdür. ‘Hiç’ gibi görülmektense ‘beceriksiz’ görülmek yeğdir. Onlara kayıtsız kalınmasındansa haklarında böyle düşünülmesini tercih ederler. Yetersizliklerini ifade etmek, var olduklarını dünyaya ve kendilerine kanıtlamanın bir yoludur. Kendini aşağılamanın başka bir yararı ise en çok korkulan şeyden bu sayede kendini koruduğuna inanmaktır; o da başkalarının sizi aşağılaması” diyor Hélène Vecchiali. Sonuçta kimse size sizden daha iyi hizmet edemez.

Ne yapmalı?

Kendinizi başkalarıyla kıyaslamayı bırakın

Psikolog ve psikanalist Slyvie Protassieff’e göre kıyaslamak değersizleşmeyi besler, çünkü hep kendi aleyhimize işler. Avantajımıza olan durumları hesaba katmaz. Ayrıca ruhumuzu zehirleyen, yetersizlik hissinin güçlenmesine sebep olan kişilerden uzaklaşmayı da öğrenmeliyiz. Bu kötü alışkanlıktan kurtulmak mümkün.

Araştırın

“Olumsuz düşünceleriniz ortaya çıktığında, onları sorgulayın. Olguları daha tarafsız şekilde ele alın. Örneğin arkadaşlarınızı yemeğe davet ettiniz ve yemek lezzetli olmadı mı? Kendinize sorun: Bir araya gelmenizin başarılı geçme kriteri yemeklerinizin lezzetli olması mıydı? Davetlilerden biri hasta mıydı? Hangi yemeği beğenmediniz, başlangıcı mı, yoksa tatlıyı mı? Düşüncelerimizi değil, düşünce yapımızı işte böyle değiştirebiliriz” diyor bilişsel davranışçı terapist Stéphane Rusinek.

Kendinizi terapi ile yeniden inşa edin

Kendini değersizleştirme hali yoğunlaştığında ve acı verici bir hal aldığında, psikanalist ve yaşam koçu Hélène Vecchiali özsevgi sürecini yeniden başlatmanızı öneriyor. “Terapist, ebeveyninizle yapmanızın mümkün olmadığı o ‘duygusal dansı’ hayata geçirme imkânı sunar. Yapıcı ve olumlu adımlar sayesinde dengeli bir şekilde özdeğerimizi inşa ederiz.” Yeniden doğum için eşsiz bir fırsat…

 

 

Önceki Yazılar

Ruminasyon Nasıl Engellenir?

Sonraki Yazılar

Sevdiklerimizi Nasıl Teselli Edebiliriz?