izlemek-icin-uc-neden-jojo-rabbit (4)

İzlemek İçin Üç Neden: Jojo Rabbit

Psikoterapist Tuğba Kocaefe “Jojo Rabbit” filmini izlemek için üç neden anlatıyor.

Hayali Arkadaş. Hayaller gerçek olsa ve “o”nu her gün görseydik… Kimi hayal olmaktan çıkarıp kanlı canlı gözümüzün önüne koyardık acaba? Kahramanımız 10 yaşındaki Jojo Betzler, Adolf Hitler’i seçiyor. Fantezide olanların bizi “bir parçasıyla” koruduğunu varsayarsak, Jojo acaba Adolf sayesinde neyden ya da nelerden korunuyor? 2. Dünya Savaşı sonlarında Berlin’de bir çocuk olarak Jojo, belki başlı başına bir fantezi ürünü olan “Nazi Almanyası”nın sakladığı ürkütücü gerçeklikten korunuyor olabilir, babanın yokluğunda “belirsizlik”ten korunuyor olabilir ya da anlam veremediği öfkesinden. Yönetmen Taika Waititi, hayali kahraman Adolf Hitler rolünü kendine uygun görmüş. Zihnin içinde ve dışındaki Adolf, filmin içinde ve dışındaki yönetmenle böylece anlam buluyor da denebilir belki.

Canavar. Çocuklar çoğu zaman “yatağın altındaki”, “karanlıktan gelen”, “uykuda yakalayacak” canavarlardan korkarlar. Bu canavarlar gizli yerlerde saklanır, beklenmedik bir anda kıskıvrak yakalayıverirler. Ne zaman ki çocuk canavardan değil de canavarımsı bir gerçeklikten ya da içindeki karanlıktan korktuğunu anlar, o zaman karanlıkla aydınlık, uykuyla gerçeklik birleşir. Jojo da duvarların arkasından çıkıp gelen “canavar Elsa”yla karşılaşınca çok korkar. Ama sonra anlayacaktır o da… Elsa’da kendini gördüğünde, benzerliklerini fark ettiğinde her şey birleşmeye başlar.

Özgürlük. Bir hissin ya da durumun yokluğunu anlamak ancak onun varlığından sonraki kaybıyla mümkün olabilir. Elde etmemiş olduğumuz, var olduğunu bilmediğimiz bir şeyin yokluğunu da bilemeyiz. Özgürlük yani bağımlı olmama, serbestçe hareket edebilme hissi de böyledir. Hayaller, gündüz düşleri, masallar ve fanteziler çoğunlukla “öteki”ne özgürlük sağlamaz, çünkü öznesi olmayan kişiyi dışlar. Nazi Almanya’sı fantezisinin dışındaki “öteki Elsa”nın durumu da bir bakıma böyledir. Onu kurtaransa Jojo’nun fantezisinin dışında kalmamasıdır.

Taika Waititi

Yönetmenliğini Taika Waititi’nin üstlendiği “Tavşan Jojo”, Christine Leunens’in “Caging Skies” adlı romanından beyazperdeye uyarlandı. Film, 2020 Oscar Ödül Töreni’nde En İyi Uyarlama Senaryo ödülüne layık görüldü. Yönetmen “Vahşiler Firarda” (Hunt for the Wilderpeople-2016) ve “Thor: Ragnarok” (2017) adlı filmleriyle de tanınıyor.