cocuklarin-gelecekte-kompleks-sahibi-olmalarini-engellemek-icin-ne-yapilmali

Çocukların Gelecekte Kompleks Sahibi Olmalarını Engellemek için Ne Yapılmalı?

Teneffüs sırasında “dört göz”, “havuç”, “dumbo” ve diğer lakaplar havada uçuşur. Bu dönemi her çocuk yara almadan atlatamaz. Çocukların gelecekte kompleks sahibi olmalarını engellemek için onları nasıl koruyabileceğimizi uzman çocuk ve ergen psikoloğu Özgün Kızıldağ anlatıyor.

Çocuklarda hangi yaştan itibaren kompleks oluşabilir?

Psikoloji biliminin önemli teorisyenlerinden biri olan Erikson, çocukların psiko-sosyal gelişiminin çeşitli evrelerden geçerek oluştuğunu söyler. Bu evrelerden bir tanesi de yaklaşık 5-7 yaşlarından ergenliğe kadar süren aşağılık duygusuna karşı çalışkanlık evresidir. Buna göre çocuk bu yaş döneminde çeşitli beceri ve yeteneklerini başkalarıyla karşılaştırmaya, kıyaslamaya ve değerlendirmeler yapmaya başlar. Zihinsel olarak kendisiyle diğerlerini karşılaştırabilme becerisini kazanan çocuk, diğerlerinin kendisinden daha başarılı olduğunu düşünüyorsa, bu dönemi aşağılık duygusu geliştirerek tamamlar. Kendisini diğerleri kadar başarılı bulursa da, daha da başarılı olmak adına motive olur ve çalışkanlık duygusu geliştirir.

Ebeveynlerin sorumluluk payı nedir?

Çocuklar kendi ve diğerleriyle ilgili kıyaslamalar yapabildikleri dönemde artık objektif değerlendirmelere yatkın hale gelmişlerdir. Bu dönemde ebeveynler tarafından yapılan “Bak senden uslu”, “Bak senden güzel okuyor” gibi diğerlerinin daha iyi olduğu alanları söyleme davranışının, çocuğu geliştirmek, özendirmek maksatlı da olsa, çocuğun aşağılık duygusu geliştirmesine zemin hazırlayabileceği söylenebilir. Bununla birlikte, çocuğun iyi olmadığını kendisinin algılayabildiği alanlarda ebeveynler bir anlamda sahte bir övgü verdiklerinde, çocuk ailenin tüm övgülerini güvenilmez algılayabilir.

Başka bir deyişle, diğerlerinden daha başarısız bir resim yeteneği olan çocuğa resminin harika olduğunu söylediğinizde, bunun gerçek olmadığını fark edip artık ebeveyninin övdüğü ve gerçekten iyi olduğu diğer alanlara da şüpheyle yaklaşır.

Ebeveynlerin kaçınması gereken davranışlar neler?

Çocuğu üzen ya da korkutan pek çok durumda olduğu gibi, başka bir olumsuz duygulanım içeren kompleks hissetme durumunda da çocuğun duygusunu görmezden gelmek olumsuz etki eden başlıca davranışlardan. Bununla birlikte büyütülecek bir şey olmadığını söyleyip önemsizleştirmek de benzer şekilde sonuçlar doğurur. Ancak tam tersine çocuğun duygusunu tamamen içselleştirmek ve ondan da fazla duygusal reaksiyon vermek, sağduyudan uzak bir ebeveynlik davranışı olur. Alay etmek, üzerine gitmek, küçük düşürmek ise çocuğun baş etmeye uğraştığı duyguyu zorlaştırır.

Çocuğun kendini olduğu gibi kabul etmesi için neler yapılabilir?

Özgüven kavramı aslen neyi iyi, neyi ortalama, neyi kötü yaptığımıza dair dışarıdan gelen geribildirimler ve kendi öznel değerlendirmelerimiz sonucunda oluşan gerçek bir değerlendirmeye dayandığında yerini bulan bir kavramdır. Yetişkinler olarak bizler kendi becerilerimize dair bu şekilde daha açık fikirlere süreç içinde sahip olmuş pozisyondayız, ancak çocuklar bu süreçte halen yol almaktadırlar. Bu nedenle onlara gerçekten iyi oldukları alanlarda övgü vermek, iyi oldukları alanları bulmalarına rehberlik etmek, başka becerileri denemeleri için teşvik etmek, komplekslerini kabul etmek ancak diğer özelliklerini ön plana çıkarma aşamasında destek olmak önemlidir.

Ne zaman bir psikoloğa danışmalı?

Yaşam, içerisinde sadece olumlu duygu ve yaşantıları barındıran bir süreç değil. Bu nedenle ebeveynlerin çocukların olumsuz duygu ve durumların içinde zaman zaman olabileceklerine dair bir farkındalıkla çocuklarına yaklaşmalarını önemli buluyorum. Günümüzde ebeveynlerin çocuklarının olumsuz bir duyguda olmalarına içsel olarak tahammül etmekte çoğunlukla zorlandıklarını gözlemliyorum. Bu nedenle herhangi bir olumsuz durum ortaya çıktığında, önce çocuğun bu konuda güçlenmesine, bunun üstesinden gelecek baş etme becerilerini kazanmasına dair sabır göstermek ve rehberlik etmek önemli. Bu sürecin uzaması, başka alanlara da sirayet eden bir olumsuzluğun devam etmesi, şiddetinin artması gibi veriler baş göstermeye başladığında ise bir profesyonelden destek almak gerekir.

 

 

Önceki Yazılar

Çocuklar için Evde Yapılacak Aktiviteler

Sonraki Yazılar

Mutlu İnsanlar Neleri Farklı Yapıyor?