borderline-(sinirda)-kisilik-bozuklugu-ozellikleri,-belirtileri-ve-tedavi-yontemleri

BORDERLINE (SINIRDA) KİŞİLİK BOZUKLUĞU: ÖZELLİKLERİ, BELİRTİLERİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

 

 

Borderline (sınırda) kişilik bozukluğu nedir, belirtileri nelerdir, tedavisi nasıl olur? Borderline (sınırda) kişilik bozukluğu hakkında merak ettiğiniz her şey Psychologies’te!

Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu Nedir?

Borderline kişilik bozukluğu kişinin kimlik duygusunda, ilişkilerinde ve duygularında yaşadığı bir dengesizlik durumudur. Borderline kişilik bozukluğunun en belirleyici özellikleri, istikrarsız ama yoğun ilişkiler, değişken duygudurum ve dürtüsel davranışlardır. Bu kişiler toplumsal kimliklerinde derin güvensizlik ve tutarsızlık gösterirler. Çok çabuk düş kırıklığına uğrarlar. Kolaylıkla öfkelenirler, ama öfkeleri hemen geçer. Terkedilme korkusu sınırda kişiliklerin en belirleyici özelliklerindendir. Bu kişiler ilişkilerine aşırı derecede bağımlıdırlar. Hızlı yaşam çabaları vardır ve kendilerine zarar verme eğilimindedirler. Tanımlanmış intihar vakalarının %10’unda borderline (sınırda) kişilik bozukluğu görülmüştür. Boşluk, anlamsızlık ve yalnızlıktan sıkça yakınırlar. Ciddi bir yalnızlık korkuları vardır. Sınırda kişilik bozukluğuna sahip kişilerde madde kullanımı, depresyon, yeme bozuklukları sıklıkla görülür.

Borderline kişilik bozukluğu semptomları, depreyon ve bipolar bozukluklarındaki semptomlarla örtüşür. Bu nedenle sınırda kişilik hastaları, antidepresan veya duygu durum dengeleyici ilaçlardan biriyle tedaviye yanıt verebilir. Borderline kişilik bozukluğu erkeklere oranla kadınlarda daha sık görülür.

Glenn Close’un başrolünde oynadığı Öldüren Cazibe (Fatal Attraction, 1987) filminde, Alex karakteri borderline kişilik bozukluğunu bizlere güzel bir şekilde aktarır. Alex, Michael Douglas’ın canlandırdığı mutlu bir evliliği olan, New York’lu Dan Gallagher ile cinsel bir ilişki yaşar. Tek gecelik bir macera olan bu ilişki, Alex’in sahiplenici bir role girmesiyle Dan ve ailesi için bir kabusa dönüşür. Alex’in saplantılı, tehditkâr ve kendine zarar verme eğilimleri borderline kişilik bozukluğunun en belirleyici özelliklerini bizlere aktarır.

Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu Nedenleri

Borderline kişilik bozukluğu araştırmalarında çocukluk döneminde bedensel, cinsel ve duygusal kötü muamele öyküleri bulunduğu söyleniyor. Ayrıca genetik, çevresel ve beyin fonksiyonlarındaki duygusal düzenleme sisteminin düzgün bir şekilde çalışamaması da borderline (sınırda) kişilik bozukluğuna sebep olabilir.

Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu Belirtileri

  • Yoğun bir terkedilme korkusu
  • Strese bağlı paranoya ve gerçeklikle teması yitirme
  • Hızla değişen duygu durumları
  • Şiddet ve tehdit edici davranışlar sergileme
  • Birini bir an için yüceltme ve hemen ardından değersizleştirme
  • Kumar oynamak, dikkatsiz araba kullanmak, güvenli olmayan cinsel ilişkiler, para harcamak, yemek yeme bozukluğu, madde bağımlılığı gibi riskli davranışlar sergileme
  • Ayrılma veya reddedilme korkusuyla intihar girişiminde bulunma ve kendi kendini yaralama

Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu Risk Faktörleri

Bazı faktörler borderline olma riskini artırabiliyor.

  • Kalıtsal Yatkınlık: Yakın bir akrabanız – anneniz, babanız, kardeşiniz – benzer rahatsızlığa sahipse eğer, daha büyük bir risk altında olabilirsiniz.
  • Stresli Çocukluk Dönemi: Borderline kişilik bozukluğuna sahip bireylerin çoğunda çocukluk döneminde cinsel veya fiziksel istismara uğranıldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca bu kişilik bozukluğunun oluş nedenleri arasında ilk çocukluk döneminde destek ilgi ve disiplinin yetersiz olması ya da aşırı denetim olması da etkilidir.

Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu Teşhis

Borderlin kişilik bozukluğunu kesin bir şekilde teşhis edecek herhangi bir test yoktur. Bu rahatsızlığın teşhisini koyabilmek için uzman bir görüş gereklidir.

Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu Tedavi

Borderline kişilik bozukluğu tedavisi için psikoterapi, ilaçlar ve grup terapileri etkili olabilir. Psikoterapi borderline kişilik bozukluğu için ilk tercih edilen tedavi yöntemidir. Duygusal düzensizlikle başa çıkmanın yollarını öğrenmek, sınırda kişilik bozukluğu yaşayan kişiler için iyileştirici olabilir. Kişi tedaviyi kendisi isterse eğer, daha etkili sonuçlar alınabilir.

İlaçlar tedavi planına yardımcı olabilir, ancak sınırda kişilik bozukluğu semptomlarını net bir şekilde tedavi edici bir ilaç yoktur.

Kişi aşırı stresli bir dönemden geçiyorsa veya intihar gibi girişimlerde bulunduysa, güvenlik açısından yatış önerilebilir.

Kaynak: Ruh Sağlığı Ve Bozuklukları – Prof. Dr. M. Orhan Öztürk (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi), Prof. Dr. N. Aylin Uluşahin (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi)

Sinema Ve Akıl Sağlığı – Danny Wedding, Ryan M. Niemiec